Op korte termijn vereenvoudiging btw en zonnepanelen 

Zonnepaneel zonnepanelen

Op korte termijn vereenvoudiging btw en zonnepanelen 

Op 23 april 2021 heeft de staatssecretaris van Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst, J.A. Vijlbrief, kamervragen over o.a. btw en zonnepanelen beantwoord.

Vereenvoudiging zonnepanelen en btw

De fiscale behandeling van particuliere zonnepaneelhouders brengt op dit moment veel administratieve lasten voor zowel de burger als de uitvoering met zich mee. Door zowel te kijken naar mogelijke vereenvoudiging in wet en regelgeving als in processen wordt getracht deze knelpunten in de komende jaren te verminderen.

Vereenvoudiging in wet en regelgeving en in processen zonnepanelen btw

Twee concrete voorbeelden voor de korte termijn.

  1. De Belastingdienst is bezig met automatisering van het aanmeldproces. Er zal rond juni een digitaal formulier beschikbaar zijn wat de dienstverlening aan zonnepaneelhouders bevordert.
  2. De staatssecretaris is voornemens binnenkort, vooruitlopend op wetgeving, goed te keuren dat voor die gevallen waarin geen sprake is van een teruggaafbelang en waarin de omzet zeer beperkt zal zijn (minder dan 1.800 euro per jaar) aanmelding voor de kleineondernemingsregeling niet meer nodig is. Dit betekent in de praktijk een vrijwillige registratiedrempel.

Zonnepaneelhouders btw-ondernemer

In Europese jurisprudentie zijn zonnepaneelhouders aangemerkt als btw-ondernemer.

Voor particuliere zonnepaneelhouders is een specifiek besluit en een specifiek proces om hen zoveel mogelijk tegemoet te komen in de administratieve lasten. Zij kunnen zich als ondernemer aanmelden via het formulier opgaaf zonnepaneelhouders. Het formulier voorziet in de mogelijkheid om gelijktijdig te kiezen voor de kleineondernemersregeling.

Klachten van zonnepaneelhouders bij Belastingdienst

De Belastingdienst ontvangt regelmatig diverse klachten van zonnepaneelhouders. Een deel hangt samen met de omstandigheid dat zonnepaneelhouders particulieren zijn, die zich vaak niet realiseren dat zij btw-ondernemer zijn en de btw-regels en –processen niet goed kennen of weten te vinden. De teruggaaf van de investerings-btw wordt ervaren als een soort investeringssubsidie. Het doorlopen van een afzonderlijk registratie- en aangifteproces als btw-ondernemer met meerdere contactmomenten tussen Belastingdienst en zonnepaneelhouder verhoudt zich niet goed met de beleving en verwachting van de particuliere zonnepaneelhouder.

Klachten van zonnepaneelhouders Belastingdienst

Er zijn ook klachten en bezwaren over (systeem)naheffingsaanslagen die worden opgelegd tot geschatte bedragen, verhoogd met een boete voor te late indiening en betaling, als een zonnepaneelhouder is vergeten de uitgereikte aangifte tijdig in te dienen.

Een ander deel van de klachten hangt ermee samen dat de kleineondernemersregeling momenteel wordt ondersteund door een minimale en tijdelijke IT-voorziening zonder goede beheer- en monitorfunctie. Dit leidt tot klachten over zoekgeraakte aanmeldingsformulieren en papieren aangiften, waarvoor helaas niet altijd te achterhalen is wat of waar het fout is gegaan. Dit kan weer leiden tot onduidelijkheid of het opnieuw moeten indienen van een aanvraag of aangifte. Daarbij komt dat de kleineondernemersregeling per 2020 is gemoderniseerd en in overeenstemming is gebracht met de Europese regeling, wat noodzakelijk was voor een eerlijkere en bredere toepassing. Net als in de andere lidstaten is de kleineondernemersregeling een vrijstelling zonder recht op aftrek. De huidige regeling kent aan- en afmeldtermijnen voor de administratieve verwerking door de Belastingdienst en het voorkomen van ongewenste ingewikkelde btw-posities voor kleine ondernemers bij periodiek in- en uitstappen. Dit maakt de regeling anders en bewerkelijker dan zijn voorganger.

Met name de weigering van teruggaafverzoeken leidt tot klachten en bezwaren. Dit doet zich vooral voor bij een tweede of volgende investering, bijvoorbeeld bij een uitbreiding van de zonnepanelen of de start van andere ondernemersactiviteiten (zzp). Hiervoor is geen teruggaaf mogelijk, tenzij tijdige, voorafgaande afmelding van de kleineondernemersregeling heeft plaatsgevonden en dan voor minimaal drie jaar aangifte wordt gedaan en btw wordt afgedragen over de opgewekte stroom.

De klachten laten geen beeld zien dat het beschikbare formulier onvoldoende werkbaar zou zijn voor de zonnepaneelhouder.

Recent onderzoek door de Belastingdienst laat zien dat de meeste zonnepaneelhouders het terugvragen van btw uitbesteden aan bijvoorbeeld administratieve dienstverleners en leveranciers van zonnepanelen en daar, met name bij de eerste aanvraag, tevreden over zijn.

Digitale post digitaal formulier

Een nadeel van het formulier opgaaf zonnepaneelhouders is dat dit moet worden gedownload, op papier moet worden ingevuld en vervolgens per post moet worden ingezonden. De Belastingdienst is daarom bezig dit proces te automatiseren en om te zetten naar een digitaal formulier, zodat het invullen beter kan worden begeleid en er minder uitval is.

Kleineondernemersregeling zonnepanelen

De meeste zonnepaneelhouders kunnen uit de voeten met de kleineondernemersregeling, die het mogelijk maakt om te volstaan met één aangifte bij de aanschaf van zonnepanelen.

Problemen btw kleineondernemersregeling zonnepanelen

Maar er zijn ook situaties waar dit anders is. Dit betreft bijvoorbeeld de al genoemde situatie van herinvesteerders. De kleineondernemersregeling is een vrijstelling zonder recht op aftrek. Om de btw bij een volgende investering terug te kunnen krijgen, moet de zonnepaneelhouder zich afmelden voor de kleineondernemersregeling. Hiervoor geldt een opzegtermijn van vier weken. Een opzegging gaat derhalve in per het eerstvolgende aangiftekwartaal dat minimaal vier weken na de opzegging ligt. Als de herinvestering plaatsvindt voordat de kleineondernemersregeling is beëindigd, is geen teruggaaf mogelijk of slechts een gedeeltelijke teruggaaf via een ingewikkelde herzieningssystematiek.

Bovendien geldt een opzegging voor minimaal drie jaar, wat meebrengt dat de zonnepaneelhouder gedurende deze termijn btw- en aangifteplichtig is voor alle opgewekte stroom. Dit weegt niet altijd op tegen het voordeel van een btw-teruggaaf voor de (her)investering. Zonnepaneelhouders die zich voor het eerst in 2020 of later hebben aangemeld voor de kleineondernemersregeling dienen de regeling eerst drie jaar toe te passen voordat zij deze weer kunnen opzeggen. Voor (her)investeringen in deze periode kunnen zij geen teruggaaf van btw krijgen. Deze termijnen voor aan en afmelden gelden niet alleen voor zonnepaneelhouders, maar voor alle ondernemers die gebruik maken van de kleineondernemersregeling en hebben ten doel de administratieve verwerking door de Belastingdienst hanteerbaar te maken en het voorkomen van ingewikkelde btw-posities bij kleine ondernemers bij periodiek in- en uitstappen.

Administratieve lasten belemmering zonnepanelen?

Voor het merendeel van de zonnepaneelhouders, op dit moment 750.000 in aantal en groeiende met 100.000 – 150.000 per jaar, vormen de administratieve lasten geen belemmering voor de aanschaf van zonnepanelen. Zoals vermeld kan dit anders zijn voor herinvesteerders.

btw-regels te ingewikkeld voor zonnepaneelhouders

In algemene zin kan worden opgemerkt dat de reguliere btw-regels niet goed passen en (te) ingewikkeld kunnen zijn voor zonnepaneelhouders, die zich geen ondernemer voelen vanwege de (terug)levering van stroom aan het energiebedrijf maar de panelen in de eerste plaats voor privégebruik aanschaffen. Deze juridische consequenties volgen echter verplicht uit de Europese regelgeving en jurisprudentie. In beleid en uitvoering wordt getracht de btw- en administratieve gevolgen zoveel mogelijk te beperken. Dit is een continu, doorlopend proces waarin nog steeds stappen worden gezet, zoals de digitalisering van de opgaaf zonnepaneelhouders en de update van het beleid in het Besluit van 16 december 2020.

Vereenvoudiging voor jaaromzet ≤ € 1.800

Toepassing van de kleineondernemersregeling vereist aanmelding bij de Belastingdienst vanwege duidelijkheid voor de ondernemer en handhaving door de Belastingdienst. Voor zonnepaneelhouders die geen btw terug te vragen hebben, bijvoorbeeld omdat ze een bestaand huis met zonnepanelen hebben aangeschaft, is dit een onevenredig zware last. Dat geldt overigens ook voor vergelijkbare micro-ondernemers, zoals vrijwilligers en (particuliere) deelnemers aan de deeleconomie.

Vereenvoudiging btw jaaromzet = € 1.800

Daarom is de staatssecretaris voornemens goed te keuren dat bij een jaaromzet van maximaal € 1.800, ondernemers de kleineondernemersregeling kunnen toepassen zonder zich hiervoor te hoeven aanmelden. Dit betekent in de praktijk een vrijwillige registratiedrempel. Met deze grens wordt de beoogde vereenvoudigingsdoelstelling bereikt voor de allerkleinste ondernemers, terwijl de duidelijkheid en handhavingsmogelijkheden voor de overige ondernemers worden behouden.

Voor zonnepaneelhouders die wel een teruggaafbelang hebben, verandert er niets. Zij kunnen zich voor de teruggaaf van de btw gewoon blijven aanmelden en pas het jaar na de aanschaf van de zonnepanelen de kleineondernemersregeling toepassen. De staatssecretaris gaat ook voor deze groep zoeken naar een verdere vereenvoudiging.

Meer vrijheid verlaagde btw-tarieven

Momenteel vinden onderhandelingen plaats over een nieuwe richtlijn die de lidstaten meer vrijheid moet bieden bij het vaststellen van verlaagde btw-tarieven.

nultarief zonnepanelen btw

Ook de tarieven voor zonnepanelen zijn hierin onderdeel van de discussie. Zowel de optie van een verlaagd tarief als een nultarief zijn besproken om op te nemen in de richtlijn. Het toepassen van een nultarief op zonnepanelen zou het Nederlandse huidige proces en de administratieve lasten, waar de zonnepaneelhouder de btw eerst betaalt aan de leverancier en dan bij de Belastingdienst moet terugvragen, aanzienlijk kunnen vereenvoudigen. Bij toepassing van een nultarief drukt er geen btw meer op de aanschaf van de zonnepanelen, waardoor er geen teruggaafbelang meer is. In feite vallen dan alle administratieve lasten weg en kan iedereen zonnepanelen aanschaffen zonder verdere btw-druk of -verplichtingen. Of een verlaagd of nultarief voor zonnepanelen ook zal worden opgenomen in de btw tarieven richtlijn is nog onzeker. Daarvoor is vereist dat alle andere lidstaten hiermee instemmen.

Andere EU-lidstaten

Net als Nederland zijn ook andere EU-lidstaten gebonden aan de uitspraak van het HvJ over het ondernemerschap bij zonnepaneelhouders. Dit betekent overigens niet dat zonnepaneelhouders in alle lidstaten dezelfde btw-behandeling hebben. Dit is afhankelijk van de in de lidstaten geldende nationale wetgeving en de feitelijke handelingen bij de opwekking, het gebruik, de invoeding in het net en de levering van de stroom. Hoewel de meeste lidstaten zonnepaneelhouders als btw-ondernemer behandelen, zijn er ook lidstaten waar zonnepaneelhouders geen vergoeding krijgen voor het overschot aan stroom dat zij voeden in het net, waardoor geen sprake is van ondernemerschap.

EU-lidstaten

Zonnepaneelhouders worden dus in de meeste andere lidstaten, net als in Nederland, voor de btw als ondernemers aangemerkt als ze stroom leveren (aan het net) en daar een vergoeding voor krijgen. De administratieve lasten van een zonnepaneelhouder zijn gelijk aan die van een reguliere btw-ondernemer.

Aangezien een particuliere zonnepaneelhouder in alle gevallen onder de omzetgrens voor de kleineondernemersregeling valt, kan hij in Nederland gebruik maken van deze regeling, waarmee veel administratieve lasten worden weggenomen. Dit geldt ook in andere lidstaten die ervoor hebben gekozen de kleineondernemersregeling in hun nationale wetgeving te implementeren.

Het grootste verschil met andere lidstaten zit in het feit dat de toepassing van de kleineondernemersregeling in veel andere lidstaten inhoudt dat zonnepaneelhouders de btw op de zonnepanelen niet in aftrek kunnen brengen en in een aantal lidstaten dat zij zich ook niet hoeven te melden als ondernemer bij hun Belastingdienst. In Nederland bieden wij die ruimte voor de btw-aftrek, waarbij we voorzien in een eenmalige aangifte en toepassing van de kleineondernemersregeling in het jaar na de aanschaf zonder aftrekgevolgen zolang een hiermee samenhangende herziening onder de drempel van € 500 blijft.