Reisbureau X verhuurt o.a. campers, die X inhuurt van diverse verhuurmaatschappijen en op eigen naam doorverhuurt aan klanten. De campers worden zowel binnen als buiten Europa ter beschikking gesteld. X verricht naast de camperverhuur geen enkele bijkomende prestatie aan de reiziger.
De vraag is of de verhuur van uitsluitend een camper door een reisbureau kwalificeert als een reisdienst in de zin van artikel 28za Wet OB.
De Kennisgroep Omzetbelasting van de Belastingdienst beslist dat de verhuur van enkel een camper niet kwalificeert als een reisdienst. Voor de toepassing van de reisbureauregeling is volgens HvJ 9 december 2010, Minerva Kulturreisen, C-31/10, ECLI:EU:C:2010:762 en HvJ 19 december 2018, Alpenchalets, C-552/17, ECLI:EU:C:2018:1032 weliswaar voldoende dat één enkele prestatie wordt ingekocht en doorverkocht, maar die prestatie moet betrekking hebben op vervoer of accommodatie. Deze begrippen worden uitgelegd conform de plaats van dienst-regels van de artikelen 6b en 6c Wet OB. De kennisgroep overweegt dat van een vervoersdienst geen sprake is, omdat X zich niet verbindt tot het daadwerkelijk vervoeren van personen van de ene naar de andere plaats in de zin van HvJ 1 augustus 2022, Navitours, C-294/21, ECLI:EU:C:2022:608, maar slechts een vervoermiddel verhuurt. Evenmin is sprake van accommodatie als bedoeld in artikel 6b Wet OB. De dienst heeft geen betrekking op een vaste plaats en X verschaft geen stand- of kampeerplaats, waardoor uitsluitend sprake is van de verhuur van een vervoermiddel ex artikel 38 btw-verordening. De doelstelling van de reisbureauregeling is het wegnemen van praktische btw-moeilijkheden bij samengestelde reispakketten conform HvJ 12 november 1992, Van Ginkel, C-163/91, ECLI:EU:C:1992:435. Deze doelstelling rechtvaardigt evenmin toepassing.
Afbeelding en samenvatting door de redactie m.b.v. Gemini
KG:210:2026:10 Verhuur camper only; reisbureauregeling
Publicatiedatum 09-11-2026, 14:51 | Laatste update 09-11-2026, 14:51 | Standpunt
Aanleiding
Ondernemer X is een reisbureau in de zin van artikel 28z van de Wet op de omzetbelasting 1968 (hierna: Wet OB 1968). Een van de activiteiten van X betreft de verhuur van campers. De campers worden door X gehuurd van verscheidene verhuurmaatschappijen en X verhuurt deze op eigen naam aan klanten, waarbij de campers ter beschikking worden gesteld binnen en buiten Europa. Bij deze verhuuractiviteit verricht X géén nadere prestaties aan de klant.
Vraag
Kwalificeert de verhuur van alleen een camper door een reisbureau als een reisdienst als bedoeld in artikel 28za Wet OB 1968?
Antwoord
Nee, de verhuur van alleen een camper door een reisbureau kwalificeert niet als een reisdienst als bedoeld in artikel 28za Wet OB 1968.
Beschouwing
Een prestatie van een reisbureau die enkel bestaat uit de verhuur van een camper is geen reisdienst in de zin van de reisbureauregeling. Deze verhuurprestatie omvat geen prestatie op het gebied van vervoer of accommodatie.
Artikel 28za Wet OB 1968 luidt als volgt:
‘‘De onder de voorwaarden van artikel 28z verrichte handelingen van het reisbureau met het oog op de totstandkoming van de reis, worden beschouwd als één enkele dienst die het reisbureau voor de reiziger verricht (reisdienst). De plaats van deze dienst is de plaats waar het reisbureau de zetel van zijn bedrijfsuitoefening of een vaste inrichting heeft gevestigd van waaruit het de dienst heeft verricht.’’
Kenmerkend voor de door reisbureaus verrichte diensten is dat zij bestaan uit een hele reeks verrichtingen, met name op het gebied van vervoer en onderdak. Deze diensten vinden plaats zowel binnen als buiten het grondgebied van de lidstaat waar de onderneming haar zetel of een vaste inrichting heeft. Toepassing van de algemene regels met betrekking tot onder meer de plaats van dienst zou voor die ondernemingen, wegens de grote verscheidenheid van hun diensten en de plaatsen waar deze worden verricht, tot praktische moeilijkheden leiden (zie HvJ EU 12 november 1992, C-163/91 (Van Ginkel), ECLI:EU:C:1992:435, punt 13 en 14). De speciale regeling voor reisbureaus beoogt te bereiken dat een reisbureau zich niet voor btw-doeleinden hoeft te registreren in elk land waar zijn prestaties aan de reiziger volgens de normale btw-regels zouden plaatsvinden (Kamerstukken II 2010/11, 32 505, nr. 3, p. 10.).
De plaats van dienst van een door een reisbureau verrichte reisdienst is daar waar het reisbureau de zetel van zijn bedrijfsuitoefening of een vaste inrichting heeft gevestigd van waaruit het de dienst heeft verricht (artikel 28za Wet OB 1968).
Uit het arrest HvJ EU 9 december 2010, C-31/10 (Minerva Kulturreisen), ECLI:EU:C:2010:762, punt 15, volgt dat voor de toepassing van de reisbureauregeling sprake moet zijn van een reisdienst. Uit jurisprudentie van het HvJ EU en uit het besluit van de Staatssecretaris van Financiën van 24 maart 2023 (Stcrt. 2023, 10047) volgt dat voor de kwalificatie als reisdienst voldoende is dat een reisbureau een van een derde betrokken vervoersprestatie of accommodatie verkoopt (HvJ EU 9 december 2010, C-31/10 (Minerva Kulturreisen), ECLI:EU:C:2010:762 en HvJ EU 19 december 2018, C-552/17 (Alpenchalets), ECLI:EU:C:2018:1032).
Gelet op het doel van de reisbureauregeling moeten de begrippen vervoersdienst en accommodatie worden uitgelegd overeenkomstig de betreffende begrippen in de plaats van dienstbepalingen van artikel 6b en 6c Wet OB 1968.
De verhuur van alleen een camper omvat geen vervoersdienst in de zin van artikel 6c Wet OB 1968. Uit het arrest van het HvJ EU 1 augustus 2022, C-294/21 (Navitours), ECLI:EU:C:2022:608, punt 26 volgt dat dit begrip betrekking heeft op diensten die bestaan in het vervoeren van personen of goederen van de ene plaats naar de andere. In dit geval verplicht ondernemer X zich niet tot het vervoeren van personen, maar tot het verhuren van een vervoermiddel aan de klant.
De verhuur van alleen een camper omvat bovendien geen verrichting op het gebied van accommodatie in de zin van artikel 6b Wet OB 1968. De verhuur van de camper is geen dienst die betrekking heeft op een bepaalde plaats, zoals bij het verstrekken van accommodatie in het hotelbedrijf of in sectoren met een soortgelijke functie. Hieraan doet niet af dat de camper weliswaar een overnachtingsplek biedt. Voor het gebruik van de camper als accommodatie, heeft de klant een parkeer- of kampeerplaats nodig. Ondernemer X verricht geen prestatie aan de klant bestaande uit de ter beschikkingstelling van een van een derde betrokken parkeer- of kampeerplaats. Ondernemer X voorziet de klant uitsluitend in een vervoermiddel als bedoeld in artikel 38 van de Verordening (EU) 282/2011.