X verzorgt reizen die onder de reisbureauregeling vallen en verricht daarnaast diverse andere belaste en vrijgestelde handelingen. Voor de gezamenlijke kosten van deze belaste en vrijgestelde prestaties past X een pro rata toe ter bepaling van de aftrek van voorbelasting op gemengde kosten.
De vraag is of de vergoeding voor handelingen die onder de reisbureauregeling vallen, op grond van artikel 11, eerste lid, onderdeel c, Uitvoeringsbeschikking omzetbelasting moet worden opgenomen in zowel de teller als de noemer van de pro rata-breuk. Daarnaast ligt de vraag voor of in die teller en noemer het volledige van de reiziger ontvangen bedrag exclusief omzetbelasting moet worden opgenomen, dan wel uitsluitend de behaalde winstmarge.
De Kennisgroep Omzetbelasting van de Belastingdienst stelt vast dat de vergoeding voor handelingen onder de reisbureauregeling als belaste prestatie moet worden opgenomen in zowel de teller als de noemer van de pro-rata, waarbij moet worden aangesloten bij de volledige van de reiziger ontvangen prijs exclusief omzetbelasting en uitdrukkelijk niet bij de marge. Doorslaggevend is dat de aftrekuitsluiting van artikel 28ze Wet OB (ter implementatie van artikel 310 Btw-richtlijn) uitsluitend geldt voor inkopen die de reiziger rechtstreeks ten goede komen, terwijl voor algemene kosten de normale aftrekregels gelden en noch de Btw-richtlijn noch de nationale wetgeving aanleiding geeft om reisbureauhandelingen van de pro rata-berekening uit te zonderen. Voorts sluit het begrip ‘vergoeding’ in de Uitvoeringsbeschikking en artikel 8, tweede lid, Wet OB aan bij de totale tegenprestatie van de reiziger, wat spoort met het omzetbegrip van de artikelen 173 en 174 Btw-richtlijn.
Afbeelding en samenvatting door de redactie m.b.v. Gemini
KG:210:2026:8 Reishandelingen en pro rata
Publicatiedatum 09-11-2026, 10:11 | Laatste update 09-11-2026, 10:11 | Standpunt
Aanleiding
Ondernemer X verzorgt reizen en verricht verschillende andere belaste en vrijgestelde handelingen. De reishandelingen vallen onder de reisbureauregeling. X is in Nederland gevestigd. X past een pro rata toe op kosten ten aanzien van belaste en vrijgestelde handelingen.
Vragen
Moet de vergoeding voor handelingen die onder de reisbureauregeling vallen, zowel worden opgenomen in de teller als in de noemer van de pro rata ingevolge artikel 11, eerste lid, onderdeel c, van de Uitvoeringsbeschikking omzetbelasting 1968 (hierna: Uitv.besch. OB)?
Zo ja, moet het bedrag dat wordt ontvangen, exclusief de omzetbelasting, of de marge worden opgenomen in de teller en noemer van de pro rata?
Antwoorden
Ja, de vergoeding voor handelingen die onder de reisbureauregeling vallen, moet worden opgenomen in de teller en de noemer van de pro rata ingevolge artikel 11, eerste lid, onderdeel c, Uitv.besch. OB.
Het bedrag dat wordt ontvangen, exclusief de omzetbelasting, en niet de marge, moet worden opgenomen in de teller en noemer van de pro rata.
Beschouwing
Beschouwing vraag 1
De vergoeding voor handelingen die onder de reisbureauregeling vallen wordt opgenomen in de teller en de noemer van de pro rata. Voor de toepassing van de pro rata moeten handelingen die onder de reisbureauregeling vallen worden aangemerkt als belaste prestaties.
Volgens artikel 15, eerste lid, van de Wet op de omzetbelasting 1968 (hierna: Wet OB 1968) hebben ondernemers recht op aftrek van voorbelasting voor zover de aangekochte goederen en diensten worden gebruikt voor belaste handelingen. Voor goederen en diensten die ‘gemengd’ worden gebruikt, wordt het aftrekrecht ingevolge artikel 15, zesde lid, Wet OB 1968 juncto artikel 11, eerste lid, onderdeel c, Uitv.besch. OB berekend naar evenredigheid van het totaal van de vergoedingen voor handelingen die recht op aftrek van voorbelasting geven (belaste handelingen) en het totaal van de vergoedingen voor alle handelingen (pro rata berekening).
Voor wat betreft de reisbureauregeling volgt uit artikel 28ze Wet OB 1968, dat de implementatie is van artikel 310 btw-richtlijn, het volgende:
‘‘De belasting die aan het reisbureau in rekening wordt gebracht door andere ondernemers voor de in artikel 28z, eerste lid, bedoelde handelingen welke de reiziger rechtstreeks ten goede komen, komt niet voor aftrek of teruggaaf in aanmerking.”
In de Memorie van Toelichting bij de Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Kamerstuk II 2010/11, 32505, nr. 3, p.10) is het volgende opgenomen:
“Voor de berekening van de kosten die de winstmarge verlagen, worden enkel de kosten in aanmerking genomen ter zake van inkopen van goederen en diensten die de reiziger rechtstreeks ten goede komen. Voorbeelden van dergelijke inkopen zijn vervoer, accommodatie en excursies. Overige kosten, zoals de kosten voor personeel, inventaris en afschrijvingen, verlagen de winstmarge dus niet. Voor deze overige kosten gelden de normale btw-regels, waardoor vooraftrek van betaalde btw op deze kosten in beginsel wel mogelijk is.”
Uit het voorgaande blijkt dat de aftrekuitsluiting enkel geldt voor gemaakte kosten die de reiziger rechtstreeks ten goede komen (art. 28ze Wet OB 1968). De wetgever heeft uitdrukkelijk geen andere gevolgen voor het aftrekrecht willen verbinden aan de aftrekuitsluiting van artikel 28ze Wet OB 1968. Voor kosten die de reiziger niet rechtstreeks ten goede komen, is aftrek derhalve mogelijk op basis van de normale btw-regels. In de pro rata berekening worden in beginsel alle handelingen van de belastingplichtige opgenomen. In de btw-richtlijn of de Wet OB 1968 is geen aanleiding te vinden om handelingen die zijn onderworpen aan de reisbureauregeling daarvan uit te zonderen.
Beschouwing vraag 2
Het bedrag dat van de reiziger wordt ontvangen, exclusief omzetbelasting, ten aanzien van handelingen die onder de reisbureauregeling vallen, wordt opgenomen in de teller en de noemer van de pro rata. De reden hiervoor is dat de pro rata wordt berekend op basis van de verhouding tussen de ‘vergoedingen’. De ‘vergoeding’ voor de reisbureauregeling is de prijs die de reiziger betaalt, exclusief de daarin begrepen omzetbelasting.
Artikel 173 van de btw-richtlijn, luidt, voor zover relevant, als volgt:
‘‘1. (…)
Het aftrekbare gedeelte wordt overeenkomstig artikelen 174 en 175 bepaald voor het totaal van de door de belastingplichtige verrichte handelingen. (…).’’
Artikel 174 van de btw-richtlijn, luidt, voor zover relevant, als volgt:
‘‘1. Het aftrekbare gedeelte is de uitkomst van een breuk, waarvan:
a) de teller bestaat uit het totale bedrag van de per jaar berekende omzet, de BTW niet inbegrepen, met betrekking tot handelingen waarvoor overeenkomstig de artikelen 168 en 169 recht op aftrek bestaat, en
b) de noemer bestaat uit het totale bedrag van de per jaar berekende omzet, de BTW niet inbegrepen, met betrekking tot de handelingen die in de teller zijn opgenomen en de handelingen waarvoor geen recht op aftrek bestaat. (…).’’
Artikel 11, eerste lid, onderdeel c, Uitv.besch. OB, luidt als volgt:
‘‘met betrekking tot goederen en diensten die zowel voor de onder a als voor de onder b bedoelde handelingen worden gebruikt, komt voor aftrek in aanmerking het gedeelte van de voorbelasting dat in dezelfde verhouding staat tot die belasting als het totaal van de vergoedingen voor de handelingen bedoeld onder a staat tot het totaal van de vergoedingen voor de handelingen bedoeld onder a en onder b.’’
Een reisbureau is vanwege de reisbureauregeling btw verschuldigd over de behaalde winstmarge. De winstmarge is het verschil tussen het totale bedrag dat de reiziger moet betalen en de door het reisbureau gedragen kosten. Hierbij geldt als voorwaarde dat de kosten zien op handelingen die de reiziger rechtstreeks ten goede komen (artikel 28zb, tweede lid, Wet OB 1968 en artikel 308 btw-richtlijn).
In de Memorie van Toelichting bij de Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Kamerstukken II 2010/11, 32 505, nr. 3, p. 36) is het volgende opgenomen:
‘‘Voor het begrip vergoeding als bedoeld in artikel 28zb, tweede en derde lid, van de Wet OB 1968 wordt aangesloten bij de definitie van het begrip vergoeding van artikel 8, tweede lid, van de Wet OB 1968, met dien verstande dat voor de toepassing van deze leden uitgegaan wordt van de vergoeding, de omzetbelasting daaronder begrepen. In artikel 308 van de BTW-Richtlijn staat «totale bedrag dat de reiziger moet betalen» in plaats van «vergoeding». Met deze andere terminologie wordt geen afwijking van de BTW-Richtlijn beoogd.’’
Artikel 174, eerste lid, btw-richtlijn verwijst voor het berekenen van het aftrekbare gedeelte naar ‘het totale bedrag van de per jaar berekende omzet’. Volgens artikel 11, eerste lid, onderdeel c, Uitv.besch. OB wordt de pro rata berekend op basis van de verhouding tussen de ‘vergoedingen’. Volgens artikel 8, tweede lid, Wet OB 1968 is de ‘vergoeding’ het totale bedrag van de tegenprestatie welke ter zake van de levering of dienst in rekening wordt gebracht. Uit het voorgaande volgt dat de vergoeding voor de reisbureauregeling overeenkomt met de prijs die de reiziger betaalt.